# راهنما و نقشه راه ساخت CRM

نسخه: ۰.۵ — آماده‌ی شروع (پیش‌نویس نهایی دامنه فاز ۱)  
تاریخ: ۲۵ مرداد ۱۴۰۵  
مرجع اصلی محصول: [دیدار](https://didar.me/)  
سند کارفرما: MENT Smart Notes PRD v1.0  
استک قطعی: Vue.js + NestJS + PostgreSQL | ساختار: **monorepo**  
دامنه فاز ۱: **هم‌ترازی امکانات دیدار + کل سند Smart Notes**  
لندینگ: Nuxt جدا، بعد از تکمیل و تست محصول  
منابع تطبیقی: CRMهای ایرانی و خارجی (بخش ۱۵)

---

## ۱. هدف این سند

این سند برای تصمیم‌گیری قبل از شروع کدنویسی نوشته شده است. هدف این است که:

- بفهمیم CRM دیدار دقیقاً چه محصولی است و چه امکاناتی دارد
- مشخص کنیم ما چه چیزی می‌خواهیم بسازیم
- نسخه اول را کوچک و قابل استفاده نگه داریم
- امکانات اضافه و تمایز نسبت به دیدار را اولویت‌بندی کنیم
- معماری و ترتیب ساخت را قبل از پیاده‌سازی قفل کنیم

این سند هنوز قرارداد فنی نهایی نیست، ولی دامنه فاز ۱ و استک قفل شده‌اند. نسخه ۰.۵ می‌گوید: فاز ۱ = امکانات اصلی دیدار + سند Mento Smart Notes؛ ساختار = monorepo. بعد از تأیید همین نسخه، اسکلت پروژه شروع می‌شود.

---

## ۲. جمع‌بندی یک‌خطی

دیدار یک CRM فروش‌محور ایرانی است؛ نزدیک به Pipedrive با کمی طعم HubSpot. قدرت اصلی‌اش سادگی، کاریز فروش و پرونده یکپارچه مشتری است، نه حسابداری کامل یا ERP.

ما می‌خواهیم تقریباً تمام امکانات دیدار را داشته باشیم، به‌اضافه چند قابلیت متمایز برای بازار ایران — از جمله **Smart Notes / حافظه مشتری** طبق سند کارفرما (Mento / اصل: MENT)، که در دیدار به‌صورت جدی وجود ندارد.

فاز ۱ = هم‌ترازی امکانات اصلی دیدار + کل سند Mento Smart Notes (اصل کارفرما: MENT). این کار بزرگ است؛ برای اجرا به مایل‌استون‌های ۱-الف تا ۱-هـ شکسته می‌شود، ولی همه داخل همان فاز ۱اند.

حلقه اصلی همچنان این است:

```text
سرنخ → شخص / شرکت → فرصت در کاریز → فعالیت / Smart Notes → فروش → پس‌ازفروش
```

---

## ۳. دو تصمیمی که قبل از کدنویسی باید گرفته شود

بقیه معماری به این دو تصمیم وابسته است.

### ۳.۱ مدل محصول

| گزینه | توضیح | نتیجه معماری |
|---|---|---|
| SaaS چندمستأجری | چند شرکت روی یک سیستم، مثل دیدار | از روز اول `tenant_id` روی تقریباً همه جدول‌ها |
| CRM داخلی یک سازمان | فقط برای یک شرکت | ساده‌تر، ولی مهاجرت بعدی به SaaS گران است |

پیشنهاد: حتی اگر فعلاً یک مشتری داشته باشیم، از روز اول SaaS چندمستأجری طراحی شود.

### ۳.۲ محدوده فاز ۱ (تصمیم جدید)

فاز ۱ دیگر «MVP کوچک» نیست. هدف فاز ۱ این است:

> تقریباً تمام امکانات اصلی دیدار + کل سند کارفرما (Mento Smart Notes)

یعنی تیم فروش و پشتیبانی بتواند بدون وابستگی به دیدار کار روزمره را انجام دهد، به‌اضافه تجربه Notes/Memory که دیدار ندارد.

عمداً حتی در فاز ۱ ساخته نمی‌شود (چون دیدار هم اینجا «محصول اصلی وب» نیست یا دامنه را می‌ترکاند):

- اپ بومی اندروید / iOS جدا (به‌جایش وب RTL + موبایل‌فرندلی؛ بعداً PWA/اپ)
- حسابداری کامل و انبار سنگین
- ده‌ها کانکتور همزمان؛ در فاز ۱ فقط زیرساخت API/وب‌هوک + چند اتصال حیاتی ایرانی
- لندینگ بازاریابی (Nuxt بعد از تست کامل محصول)
- BPMS گرافیکی سازمانی، Field Service، Data Cloud

برای قابل‌اجرا بودن، فاز ۱ به **چند مایل‌استون داخلی** شکسته می‌شود (۱-الف تا ۱-هـ). این‌ها فاز جدا نیستند؛ همه داخل فاز ۱اند.

---

## ۴. دیدار چیست و چه درسی از آن می‌گیریم؟

### ۴.۱ فلسفه محصول

دیدار خودش را به‌عنوان «کارخانه فروش» معرفی می‌کند، نه نرم‌افزار همه‌کاره سازمانی. پیام اصلی محصول این است:

- پیگیری‌ها گم نشود
- فروش به فرد وابسته نباشد
- بانک مشتری یکجا باشد
- مدیر تصویر روشنی از فروش داشته باشد
- کار با سیستم بعد از چند دقیقه آموزش ممکن باشد

درس مهم: تمایز ما نباید «تعداد دکمه بیشتر از دیدار» باشد. تمایز خوب این است:

> همان سادگی دیدار + ارتباط ایرانی بهتر + اتوماسیون قوی‌تر + امکان نصب اختصاصی

### ۴.۲ مدل ذهنی محصول

همه چیز دور پرونده مشتری می‌چرخد:

```text
سرنخ
  ↓
شخص / شرکت
  ↓
فرصت / معامله در کاریز فروش
  ↓
فعالیت: تماس، جلسه، وظیفه، یادداشت
  ↓
پیش‌فاکتور / فاکتور / پرداخت
  ↓
پس‌ازفروش: تیکت، پروژه، باشگاه مشتریان
```

اگر این مدل را درست طراحی کنیم، صفحات بعداً عوض می‌شوند ولی دامنه محصول پایدار می‌ماند.

### ۴.۳ جایگاه دیدار در بازار

دیدار برای کسب‌وکارهای کوچک و متوسط ایرانی طراحی شده است:

- تولیدی و صنعتی
- بازرگانی
- املاک
- آموزشگاه
- کلینیک
- تجهیزات پزشکی
- استارت‌آپ و فروش آنلاین

برای نسخه اول بهتر است ما هم ۳ صنعت اول را انتخاب کنیم و سناریوهای همان‌ها را کامل پوشش دهیم؛ نه همه صنایع را ناقص.

---

## ۵. نقشه کامل امکانات دیدار

منبع این بخش: صفحه اصلی، صفحه ویژگی‌ها، بانک مشتری، کاریز فروش، ابزار سرنخ، گزارشات، تیکتینگ، فرم‌ساز و پایگاه دانش دیدار.

### ۵.۱ بانک اطلاعاتی مشتریان

| امکان | توضیح |
|---|---|
| پرونده شخص | اطلاعات تماس، سوابق، فعالیت‌ها، معاملات |
| پرونده شرکت | شرکت به‌عنوان موجودیت جدا، قابل اتصال به چند شخص |
| ایجاد پرونده جدید | ثبت سریع شخص یا شرکت |
| فعالیت روی پرونده | تماس، جلسه، وظیفه، یادداشت روی همان پرونده |
| پیگیری دوره‌ای | یادآوری تماس یا پیگیری در بازه‌های مشخص |
| دسته‌بندی و گروه‌بندی | بخش‌بندی مشتری برای فروش و بازاریابی |
| فیلد سفارشی | فیلد اضافه متناسب با کسب‌وکار |
| جلوگیری از تکراری | کنترل شماره موبایل / نام / شرکت تکراری |
| جستجو و فیلتر | پیدا کردن سریع شخص و شرکت |
| ایمپورت و اکسپورت | ورود و خروج اکسل |
| تبریک تولد خودکار | پیامک تولد |
| نظرسنجی | جمع‌آوری بازخورد از مشتری |

اصل مهم: فروشنده باید در کمتر از یک دقیقه بفهمد این مشتری کیست، آخرین بار چه صحبتی شده، و الان چه کاری باید انجام دهد.

### ۵.۲ کاریز فروش و مدیریت فرصت‌ها

کاریز قلب محصول دیدار است. یک مسیر فروش بصری (کانبان) که فرصت‌ها مرحله‌به‌مرحله در آن جلو می‌روند.

| امکان | توضیح |
|---|---|
| شخصی‌سازی مسیر فروش | هر کسب‌وکار مراحل خودش را دارد |
| ایجاد فرصت / سرنخ | ثبت معامله جدید روی شخص یا شرکت |
| پرونده کامل معامله | همه اطلاعات، فعالیت‌ها و تاریخچه در یک جا |
| فعالیت روی معامله | برنامه‌ریزی تماس و پیگیری روی همان فرصت |
| برچسب روی معاملات | دسته‌بندی سریع |
| راکد شدن و فاسد شدن | اگر فرصتی خیلی بماند، سیستم هشدار می‌دهد |
| شیوه آشنایی | اینستاگرام، سایت، معرفی، نمایشگاه و غیره |
| دلیل شکست معامله | برای تحلیل نشت فروش |
| محصول / خدمت روی معامله | چه چیزی در حال فروش است |
| پیش‌فاکتور و فاکتور | صدور از روی معامله |
| مدیریت پرداخت | ثبت و پیگیری وصول |
| فیلد سفارشی معامله | متناسب با صنعت |
| جستجو و فیلتر معاملات | پیدا کردن و بخش‌بندی فرصت‌ها |
| پیش‌بینی فروش | تخمین درآمد دوره‌های بعد |
| هدف‌گذاری | تارگت روی معاملات یا کاربران |
| ایمپورت و اکسپورت | ورود و خروج اطلاعات معاملات |
| مجوز مشاهده معاملات | هر کس همه معاملات را نبیند |
| چندارزی | مبلغ به ارزهای مختلف |

اصل مهم: مدیر فروش باید با یک نگاه بفهمد کجای قیف گیر کرده است.

### ۵.۳ ابزارهای تولید فرصت و سرنخ

| امکان | توضیح |
|---|---|
| فرم‌ساز داخلی | ساخت فرم با فیلد دلخواه |
| خروجی فرم به ۳ نوع | شخص، معامله، یا کارت |
| اشتراک‌گذاری فرم | لینک، iframe، وردپرس، QR Code |
| اتصال به وردپرس / گرویتی فرم | ورود خودکار سرنخ از سایت |
| ورود از API | اتصال سیستم‌های دیگر |
| ایمپورت بانک مشتری | ورود اکسل و دیتابیس قبلی |
| تعیین مسئول فرم | ارجاع به یک یا چند فروشنده |
| تقسیم عادلانه | اگر چند مسئول باشد، سرنخ‌ها نوبتی تقسیم می‌شوند |
| حفظ مسئول قبلی | اگر شخص تکراری بود، معامله به همان مسئول قبلی برود |
| ثبت کانال تبلیغاتی | منبع هر فرم جداگانه مشخص شود |
| گروه‌بندی خودکار ورودی | مثلاً همه ورودی اینستاگرام در یک گروه |

جزئیات فرم‌ساز از پایگاه دانش دیدار:

- بعد از ثبت می‌توان پیام تشکر نشان داد یا کاربر را به URL دیگر فرستاد
- ظاهر فرم قابل تنظیم است
- فیلدها می‌توانند الزامی باشند
- عنوان پیش‌فرض برای معامله یا کارت قابل تنظیم است

### ۵.۴ مدیریت فعالیت‌ها و همکاری تیمی

| امکان | توضیح |
|---|---|
| مدیریت فعالیت‌ها | تماس، جلسه، وظیفه، یادداشت |
| تقویم کاری | برنامه روزانه و هفتگی |
| داشبورد پیگیری | کارهای امروز و عقب‌افتاده |
| نوتیفیکیشن مرکزی | خبر شدن از ارجاع، سررسید، پاسخ |
| دسته‌بندی یادداشت‌ها | نظم در تاریخچه مکالمات |
| همکاری افراد و تیم‌ها | اطلاعات مشترک، ارجاع، مسئولیت مشخص |

اصل مهم: هیچ پیگیری‌ای نباید به حافظه فروشنده وابسته باشد.

### ۵.۵ گزارشات و داشبوردها

| گزارش | کاربرد |
|---|---|
| گزارش کاریزها | وضعیت قیف فروش |
| گزارش تیم‌ها | مقایسه عملکرد تیم‌ها |
| گزارش فرصت‌ها و سرنخ‌ها | حجم ورودی و کیفیت جذب |
| گزارش وضعیت فروش | برد، باخت، مبلغ، نرخ تبدیل |
| گزارش فعالیت‌ها | آیا تیم واقعاً پیگیری می‌کند؟ |
| گزارش کارت‌ها | وضعیت پس‌ازفروش و کارهای داخلی |
| نشانگرها / داشبورد یک‌صفحه‌ای | دید سریع مدیریتی |

فیلترهای رایج:

- بازه زمانی
- کاربر
- تیم
- محصول
- شیوه آشنایی

### ۵.۶ تیکتینگ و خدمات پس از فروش

تیکت در دیدار در واقع نوعی «کارت» است و داخل کاریز پشتیبانی دیده می‌شود. سابقه تیکت روی پرونده مشتری می‌ماند.

| امکان | توضیح |
|---|---|
| پرتال مشتری | ورود با موبایل و کد تأیید |
| انتخاب دپارتمان | فروش، پشتیبانی، حسابداری و غیره |
| FAQ قبل از ثبت تیکت | کاهش تیکت تکراری |
| ثبت عنوان، شرح و پیوست | عکس و فایل |
| شماره پیگیری | مشتری وضعیت را می‌بیند |
| پاسخ دوطرفه | مکاتبه داخل همان تیکت |
| یادداشت داخلی | فقط برای تیم پشتیبانی |
| اولویت‌بندی | فوری، عادی و غیره |
| SLA | حداکثر زمان پاسخ و حل |
| پیامک اطلاع‌رسانی | خبر شدن مشتری از پاسخ |
| نظرسنجی و CSAT | امتیاز به پاسخ |
| گزارش عملکرد پشتیبانی | سرعت پاسخ، حجم، رضایت |

### ۵.۷ مدیریت پروژه و فرآیند پس از فروش

دیدار پروژه را مثل ترلو، ولی متصل به مشتری، پیاده کرده است.

| امکان | توضیح |
|---|---|
| کاریز کارت‌ها | برد کانبان برای کار داخلی یا تحویل |
| تعریف پروژه / فرآیند | مثلاً راه‌اندازی، نصب، آموزش |
| تعیین مسئول | ارجاع تسک |
| ردیابی پیشرفت | مرحله‌به‌مرحله |
| فیلتر با برچسب | دسته‌بندی کارها |
| گزارش عملکرد تیم | چه کسی چه کاری را تمام کرده |

این بخش هم برای کارهای داخلی شرکت استفاده می‌شود، هم برای فرآیند بعد از فروش.

### ۵.۸ مالی سبک داخل CRM

دیدار حسابداری کامل نیست، ولی لایه مالی فروش را دارد.

| امکان | توضیح |
|---|---|
| صدور پیش‌فاکتور | از روی معامله |
| صدور فاکتور | متصل به مشتری و محصول |
| ثبت پرداخت | وضعیت وصول روی معامله |
| فروش اقساطی | تعریف شرایط پرداخت و پیگیری سررسید |
| اتصال به درگاه پرداخت | ثبت خودکار وضعیت پرداخت |
| اتصال به نرم‌افزار حسابداری | جلوگیری از ورود دوباره اطلاعات |

### ۵.۹ اتوماسیون، هوش مصنوعی و شخصی‌سازی

| امکان | توضیح |
|---|---|
| اتوماسیون پیگیری | یادآوری، به‌روزرسانی فعالیت، کارهای تکراری |
| دستیار هوش مصنوعی آیدا | تحلیل داده و کمک به تصمیم فروش |
| فیلد دلخواه | روی شخص، شرکت، معامله، کارت |
| سفارشی‌سازی حساب | هماهنگ با مدل کاری هر شرکت |
| نقش و سطح دسترسی | مشاهده پرونده، معامله، گزارش |
| اپ موبایل | اندروید و iOS |
| نرم‌افزار تحت وب | بدون نصب، از هر دستگاه |

### ۵.۱۰ اتصال‌ها و یکپارچگی

| اتصال | کاربرد |
|---|---|
| پنل پیامکی | پیام گروهی و تراکنشی |
| واتساپ | ارتباط سریع با مشتری |
| VoIP | ثبت تماس ورودی و خروجی روی پرونده |
| ووکامرس | ورود خودکار مشتری و سفارش فروشگاه |
| پرسا‌لاین | ورود پاسخ فرم و نظرسنجی |
| درگاه پرداخت | ثبت پرداخت |
| نرم‌افزار حسابداری | همگام‌سازی مالی |
| وردپرس / گرویتی فرم | جذب سرنخ از سایت |
| API | اتصال به هر سیستم دیگر |

### ۵.۱۱ چیزهایی که دیدار عمداً نیست

برای اینکه دامنه محصول خودمان را گم نکنیم:

- ERP کامل نیست
- حسابداری کامل نیست
- انبارداری سنگین نیست
- اتوماسیون اداری کامل نیست
- برای سازمان خیلی بزرگ، خود دیدار هم محدودیت دارد

ما هم در نسخه اول نباید به این سمت برویم.

جمع‌بندی دقیق‌تر این محدودیت‌ها، با مقایسه بازار ایران و جهان، در بخش ۱۵ آمده است.

---

## ۶. هسته دامنه محصول ما

صفحات عوض می‌شوند. این موجودیت‌ها نباید عوض شوند.

```text
Organization (سازمان / مستأجر)
  └── User (کاربر و نقش)
        ├── Contact (شخص)
        ├── Company (شرکت)
        ├── Pipeline (کاریز)
        │     └── Stage (مرحله)
        │           └── Deal (فرصت / معامله)
        ├── Activity (تماس، جلسه، وظیفه)
        ├── Note (یادداشت آزاد / Smart Notes)          ← الزام کارفرما
        │     ├── Attachment / VoiceNote
        │     ├── Tag / Pin / Reminder
        │     └── AiInsight (پیشنهاد قابل رد)
        ├── CustomerMemory (حافظه پایدار مشتری)       ← الزام کارفرما
        ├── AskMento / Q&A روی پرونده                   ← الزام کارفرما (V2)
        ├── Product (محصول / خدمت)
        ├── Invoice (پیش‌فاکتور / فاکتور)
        ├── Payment (پرداخت)
        ├── Card / Ticket (کارت پروژه یا تیکت)
        ├── Form (فرم ساز)
        └── Automation (قانون اگر / آنگاه)
```

قانون طلایی:

> هر تعامل با مشتری باید روی یک پرونده بنشیند. هیچ پیامک، تماس، تیکت یا فاکتوری نباید یتیم بماند.

---

## ۷. نقشه راه ساخت

### فاز ۰ — اسکلت monorepo (هفته اول)

هدف: محیط قابل اجرا بدون قابلیت تجاری سنگین.

- ساختار monorepo قطعی: `apps/web` (Vue) + `apps/api` (Nest) + `packages/shared` + رزرو `apps/landing`
- Docker Compose: PostgreSQL + Redis + MinIO
- احراز هویت، چندمستأجری، RTL، تقویم شمسی
- نقش و دسترسی اولیه + لاگ تغییرات

خروجی: پروژه بالا می‌آید، ورود کار می‌کند، سازمان/کاربر ساخته می‌شود.

### فاز ۱ — هم‌ترازی دیدار + Mento Smart Notes

هدف: جایگزین عملی دیدار + Smart Notes کامل طبق PRD کارفرما.

#### ۱-الف — هسته فروش

1. ورود، نشست، نقش، سطح دسترسی پرونده‌ای
2. اشخاص و شرکت‌ها + جستجو + جلوگیری از تکراری
3. فیلد سفارشی
4. ✅ کاریز فروش کانبان + چند کاریز
5. پرونده معامله: منبع آشنایی، دلیل شکست، برچسب، راکد/فاسد شدن
6. محصول/خدمت روی معامله، مبلغ، چندارزی
7. ✅ فعالیت‌ها + تقویم + کارهای امروز/عقب‌افتاده
8. ایمپورت/اکسپورت اکسل
9. ✅ نوتیفیکیشن داخل برنامه

#### ۱-ب — Smart Notes کامل (سند کارفرما)

- Composer شبیه Keep؛ ثبت سریع بدون فرم سنگین
- Pin، Tag، Reminder، اتصال به مشتری/Deal، Timeline، تبدیل به Task، پیوست
- AI: استخراج Next Action + پیشنهاد با تأیید کاربر
- Mento Memory با منبع
- Voice-to-Note، خلاصه تماس، Ask Mento
- Note شخصی/تیمی و تاریخچه ویرایش

#### ۱-ج — سرنخ و مالی سبک

- فرم‌ساز + لینک/iframe/QR + round-robin
- پیش‌فاکتور، فاکتور، پرداخت، اقساط ساده
- هدف‌گذاری و پیش‌بینی فروش پایه

#### ۱-د — پس‌ازفروش و پروژه

- تیکتینگ + پرتال OTP + SLA + FAQ + CSAT
- کاریز کارت / پروژه سبک
- باشگاه مشتریان ساده

#### ۱-هـ — گزارش، اتوماسیون، API، اتصال حیاتی

- گزارشات و داشبوردها
- اتوماسیون اگر/آنگاه
- API و وب‌هوک
- حداقل یک پنل پیامکی + یک درگاه پرداخت
- زیرساخت آماده برای VoIP / ووکامرس / حسابداری

معیار پذیرش فاز ۱:

- تیم فروش یک ماه بدون دیدار کار کند
- جریان سرنخ → معامله → پیگیری → فاکتور کامل باشد
- تیکت و پرتال کار کند
- Smart Notes شامل Memory و Ask Mento قابل استفاده باشد

زمان واقع‌بینانه: چند ماه برای تیم کوچک؛ مایل‌استون‌ها جدا تحویل می‌شوند.

### فاز ۲ و بعد — تمایز فراتر از دیدار

بعد از بسته شدن فاز ۱:

- اینباکس یکپارچه واتساپ / تلگرام / اینستاگرام
- امتیازدهی سرنخ و توزیع هوشمند پیشرفته‌تر
- موتور پورسانت
- نسخه نصب روی سرور مشتری
- گزارش‌ساز کاملاً آزاد
- کانکتورهای بیشتر
- لندینگ Nuxt جدا
- PWA قوی / اپ بومی در صورت نیاز

### آنچه عمداً بیرون از فاز ۱ می‌ماند

| مورد | دلیل |
|---|---|
| اپ بومی اندروید و iOS | اول وب عالی؛ اپ جدا پروژه جدا است |
| حسابداری کامل / انبار | CRM نباید ERP شود |
| لندینگ Nuxt | بعد از تست کامل محصول |
| BPMS سازمانی سنگین | الان لازم نیست |
| ده‌ها اینتگریشن نیمه‌کاره | کیفیت > تعداد |

---

## ۸. امکانات اضافه؛ جایی که می‌توانیم از دیدار جلو بزنیم

دیدار ساده است و همین سادگی نقطه قوتش است. ضعف یا جای خالی‌اش معمولاً در ارتباط ایرانی، اتوماسیون عمیق، نصب اختصاصی و گزارش‌سازی واقعی است. جزئیات تطبیقی این شکاف‌ها با بازار ایران و جهان در بخش ۱۵ آمده است.

### ۸.۱ اولویت بالا

این‌ها مزیت واقعی بازار ایران هستند و ارزش ساخت دارند. مورد اول مستقیماً از سند کارفرما آمده و در دیدار وجود ندارد.

| امکان | چرا مهم است |
|---|---|
| Smart Notes + Mento Memory + Ask Mento | الزام کارفرما؛ دیدار فقط یادداشت/فعالیت ساده دارد، نه حافظه مشتری و استخراج AI |
| اینباکس یکپارچه واتساپ، تلگرام، اینستاگرام، ایمیل | فروش ایرانی بیشتر در پیام‌رسان‌ها رخ می‌دهد تا ایمیل |
| امتیازدهی سرنخ و توزیع هوشمند | جلوی هدر رفتن سرنخ خوب را می‌گیرد |
| موتور پورسانت | دغدغه روزانه مدیر فروش ایرانی است |
| اتوماسیون اگر / آنگاه قوی | دیدار اتوماسیون دارد، ولی جا برای محصول عمیق‌تر هست |
| نسخه نصب روی سرور مشتری | خیلی شرکت‌ها ابر عمومی را نمی‌خواهند |
| گزارش‌ساز واقعی | فقط چند نمودار آماده کافی نیست |

### ۸.۲ اولویت متوسط

| امکان | چرا مفید است |
|---|---|
| چت سایت با تبدیل خودکار به سرنخ | موتور جذب را کامل می‌کند |
| قرارداد و امضای دیجیتال | معامله را تا بستن کار جلو می‌برد |
| اشتراک و تمدید دوره‌ای | برای آموزشگاه، کلینیک، SaaS، سرویس نگهداری |
| پایگاه دانش مشتری | تیکت تکراری را کم می‌کند |
| خلاصه تماس و پیشنهاد اقدام بعدی با AI | وقتی داده کافی باشد، ارزش پیدا می‌کند |
| چندشعبه / چندبرند روی یک حساب | برای هلدینگ و فروش چندکاناله |

### ۸.۳ enticing ولی خطرناک

این‌ها جذاب‌اند، اما اگر زود ساخته شوند پروژه را منحرف می‌کنند:

- مارکت‌پلیس افزونه
- شبکه اجتماعی داخلی سازمان
- ماژول منابع انسانی
- انبار و تولید
- حسابداری دوبل
- اپ جدا برای هر نقش

قانون: هر قابلیت جدید باید به یکی از این ۳ سوال جواب مثبت بدهد.

1. آیا فروشنده هر روز از آن استفاده می‌کند؟
2. آیا مدیر با آن تصمیم بهتری می‌گیرد؟
3. آیا جلوی گم شدن مشتری یا پول را می‌گیرد؟

اگر جواب هر سه منفی است، برای بعداً بماند.

---

## ۹. ساختار فنی (تصمیم‌گرفته + پیشنهاد باقی‌مانده)

### ۹.۱ تصمیم قطعی کارفرما / تیم

| لایه | تصمیم | توضیح |
|---|---|---|
| پنل CRM (فرانت) | **Vue.js** | اپلیکیشن اصلی محصول؛ فعلاً **بدون Nuxt و بدون Next** |
| بک‌اند | **NestJS** | API ماژولار، مناسب دامنه CRM و چندمستأجری |
| دیتابیس | **PostgreSQL** | داده رابطه‌ای، JSONB برای فیلد سفارشی، گزارش |
| لندینگ عمومی | **بعداً، جدا از پنل** | وقتی محصول کامل و تست‌شده شد؛ احتمالاً **Nuxt** (یا Next) |

نکته مهم معماری:

- پنل CRM و لندینگ دو پروژه جدا هستند.
- الان فقط روی Vue SPA + NestJS + PostgreSQL تمرکز می‌کنیم.
- لندینگ را عمداً عقب می‌اندازیم تا دامنه محصول و هویت قفل شود.

### ۹.۲ پیشنهاد بقیه استک (قابل تأیید)

| لایه | پیشنهاد | دلیل |
|---|---|---|
| ساخت فرانت | Vite + Vue 3 + TypeScript | استاندارد فعلی Vue؛ سریع و سبک |
| وضعیت UI / منطق کلاینت | Pinia | state رسمی اکوسیستم Vue |
| روتر | Vue Router | SPA چندصفحه‌ای پنل |
| درخواست HTTP | Axios یا ofetch | اتصال به API Nest |
| UI / کامپوننت | یک سیستم سبک + CSS متغیرها؛ یا Element Plus / Naive UI فقط اگر لازم شد | پنل CRM جدول و فرم زیاد دارد؛ از صفر نسازیم ولی ظاهر عمومی نکنیم |
| تقویم شمسی | dayjs + jalaliday یا معادل | نیاز بازار ایران |
| RTL | از روز اول در layout ریشه | فارسی پیش‌فرض |
| ORM بک | Prisma یا TypeORM | پیشنهاد اول: **Prisma** برای سرعت توسعه و مهاجرت |
| اعتبارسنجی API | class-validator + Zod در مرزها | ورودی کثیف وارد دامنه نشود |
| احراز هویت | JWT access + refresh، یا session کوکی HttpOnly | پیشنهاد: **کوکی HttpOnly + refresh** برای پنل وب |
| نقش و مجوز | Casl یا پیاده‌سازی Permission روی Nest Guards | دسترسی پرونده‌ای لازم است |
| صف کار | Redis + BullMQ | ایمپورت، پیامک، اتوماسیون، AI غیرهمزمان |
| کش | Redis | نشست، نرخ درخواست، کش گزارش سبک |
| فایل / پیوست | S3-compatible (MinIO در توسعه، لیارا/ابرآروان/پیشگامان در تولید) | پیوست Note، تیکت، فاکتور |
| جست‌وجو | اول PostgreSQL Full Text؛ بعداً Meilisearch اگر Notes سنگین شد | برای Ask Mento و جست‌وجوی Note |
| Realtime (اختیاری فاز ۲+) | WebSocket در Nest یا SSE | نوتیفیکیشن زنده |
| ایمیل / پیامک | سرویس ایرانی پیامک + صف | تبریک، OTP، اطلاع تیکت |
| AI | سرویس جدا پشت صف؛ نه داخل request کاربر | استخراج Note و Memory بدون کند کردن UI |
| مانیتورینگ | Sentry (فرانت و بک) + لاگ ساخت‌یافته | خطای واقعی فروش را سریع ببینیم |
| تست | Vitest (فرانت)، Jest/Vitest (Nest)، Playwright برای چند سناریوی حیاتی | کاریز، Note، دسترسی tenant |
| CI | GitHub Actions یا GitLab CI | lint، test، build |
| استقرار توسعه | Docker Compose: Nest + Postgres + Redis + MinIO | یک دستور برای بالا آوردن محیط |
| استقرار تولید | Docker روی VPS یا PaaS ایرانی | جدا از تصمیم لندینگ |
| ساختار ریپو | **monorepo قطعی** با `apps/web` (Vue) و `apps/api` (Nest) و بعداً `apps/landing` (Nuxt) | تصمیم کارفرما / تیم؛ اشتراک تایپ و قرارداد API |

### ۹.۳ ساختار پیشنهادی پوشه‌ها

```text
crm/
  apps/
    web/          # Vue 3 + Vite — پنل CRM
    api/          # NestJS — API
    landing/      # بعداً — Nuxt (عمداً خالی می‌ماند)
  packages/
    shared/       # تایپ‌ها، ثابت‌ها، قرارداد DTO مشترک
  docs/
  docker-compose.yml
```

### ۹.۴ الزامات معماری از روز اول

این‌ها را عقب نیندازید. بعداً خیلی گران می‌شوند:

- `tenant_id` روی تقریباً همه جدول‌ها
- نقش و مجوز جدا از هم: Role و Permission
- مجوز در سطح پرونده، نه فقط ماژول
- تقویم شمسی و ساعت ایران به‌عنوان پیش‌فرض
- چندارزی از مدل داده، حتی اگر UI اولیه فقط ریال باشد
- وب‌هوک و event داخلی از همان هسته Nest
- لاگ تغییرات: چه کسی، چه زمانی، چه چیزی را عوض کرد
- جلوگیری از تکراری شخص با شماره موبایل نرمال‌شده
- صف برای کار سنگین: ایمپورت، پیامک، گزارش بزرگ، استخراج AI از Note
- CORS و کوکی فقط برای دامنه پنل؛ لندینگ بعداً دامنه جدا می‌گیرد

### ۹.۵ اصل طراحی رابط

رابط باید ۳ صفحه اصلی بیشتر حس نشود:

1. **خانه / کارهای امروز:** چه چیزی عقب افتاده است؟
2. **کاریز:** فروش الان کجاست؟
3. **پرونده:** این مشتری کیست، چه Notes و Memory دارد؟

لیست‌ها، تنظیمات، گزارش‌ها و فرم‌ها دور همین ۳ صفحه ساخته می‌شوند.

اگر فروشنده برای ثبت یک Note یا پیگیری بیش از ۱۰ ثانیه فکر کند، طراحی اشتباه است.

### ۹.۶ امنیت و چندمستأجری

حداقل‌های غیرقابل مذاکره:

- جداسازی قطعی داده سازمان‌ها در لایه Query/Guard، نه فقط فیلتر UI
- احراز هویت قوی و نشست قابل ابطال
- محدودیت دسترسی در API Nest، نه فقط در Vue
- HTTPS و رمزنگاری در انتقال
- پشتیبان‌گیری قابل بازیابی PostgreSQL
- ثبت ورود و فعالیت‌های حساس
- فایل‌ها با لینک امضاشده و دسترسی tenant-aware

### ۹.۷ آنچه عمداً الان نمی‌سازیم

| مورد | چرا نه الان |
|---|---|
| Nuxt / Next برای پنل | کارفرما فعلاً Vue خالص می‌خواهد |
| لندینگ بازاریابی | بعد از تکمیل و تست محصول |
| اپ بومی | اول وب/PWA پنل |
| GraphQL | REST نسخه اول کافی است؛ اگر لازم شد بعداً |
| میکروسرویس | مونولیت ماژولار Nest تا وقتی مقیاس اجباری نشده |

---

## ۱۰. معیار موفقیت هر فاز

اگر معیار نداشته باشیم، هر فاز تا ابد کش می‌آید.

### فاز ۱ موفق است اگر

- یک تیم فروش بتواند حداقل یک ماه کامل بدون دیدار کار کند
- جریان سرنخ → معامله → پیگیری → فاکتور/پرداخت کامل باشد
- تیکت و پرتال مشتری کار کند
- Smart Notes طبق PRD (شامل Memory و Ask Mento) قابل استفاده باشد
- گزارش‌های اصلی مدیریتی دیدار پوشش داده شده باشد
- مایل‌استون‌های ۱-الف تا ۱-هـ جداگانه تست و قبول شده باشند

### فاز ۲ و بعد موفق است اگر

- تمایزهای فراتر از دیدار (اینباکس، پورسانت، نصب اختصاصی، …) واقعی و قابل فروش باشند
- لندینگ Nuxt بعد از پایداری محصول منتشر شود

---

## ۱۱. ریسک‌ها و چالش شروع

| ریسک / چالش | واقعیت | کاهش ریسک |
|---|---|---|
| دامنه فاز ۱ خیلی بزرگ است | «کامل دیدار + Notes» چند ماه کار است، نه چند هفته | تحویل مایل‌استون‌به‌مایل‌استون؛ اول ۱-الف |
| ساختن همه اتصال‌ها با هم | VoIP/ووکامرس/حسابداری هر کدام پروژه جداست | در فاز ۱ فقط زیرساخت + ۲ اتصال حیاتی |
| AI Notes زودهنگام | بدون داده و مدل خوب، پیشنهادها بی‌اعتماد می‌شوند | اول Note دستی؛ AI را با تأیید کاربر روشن کنیم |
| کپی ۱:۱ UI دیدار | زمان‌بر و از نظر حقوقی/رقابتی ریسک‌دار است | هم‌ترازی قابلیت، نه کپی پیکسلی |
| UI شلوغ | فروشنده برمی‌گردد به اکسل | طراحی حول خانه / کاریز / پرونده+Notes |
| نداشتن چندمستأجری از ابتدا | بازنویسی کامل | `tenant_id` از روز اول |
| حسابداری و انبار | دامنه گم می‌شود | مالی سبک داخل CRM؛ ERP نه |

**چالش مسدودکننده برای شروع؟** خیر — اگر این‌ها را بپذیریم:

1. monorepo قطعی است
2. فاز ۱ = دیدار + Smart Notes، ولی با مایل‌استون
3. اپ بومی و لندینگ و ERP بیرون فاز ۱اند
4. زمان واقع‌بینانه «چند ماه» است

---

## ۱۲. پیشنهاد شروع عملی

### همین الان قطعی شده

- استک: Vue + NestJS + PostgreSQL
- ساختار: monorepo
- فاز ۱: هم‌ترازی دیدار + کل Smart Notes
- لندینگ Nuxt: بعد از تکمیل و تست

### ترتیب شروع ساخت

1. اسکلت monorepo + Docker (فاز ۰)
2. مایل‌استون ۱-الف (هسته فروش)
3. مایل‌استون ۱-ب (Smart Notes)
4. سپس ۱-ج، ۱-د، ۱-هـ

### خروجی مورد انتظار پایان فاز ۱

محیط وب فارسی که جایگزین عملی دیدار باشد و Notes/Memory کارفرما را هم داشته باشد.

### سوپرادمین پلتفرم (تصمیم)

فعلاً ساخته نمی‌شود. نقش‌های سازمانی (`owner` / `admin` / …) برای کار داخل هر CRM کافی‌اند.

**زمان ساخت:** وقتی فروش واقعی اکانت SaaS شروع شود — یا درست قبل از آن. اسکلت پیشنهادی: نقش جدا `platform_admin`، پنل جدا از دادهٔ مشتری، مدیریت سازمان‌ها (ساخت/تعلیق/تمدید)، پشتیبانی و بعداً صورتحساب.

تا آن موقع در گفتگو یادآوری شود؛ قاطی‌کردن سوپرادمین با `owner` سازمان ممنوع است.

---

## ۱۳. سوال‌های باز باقی‌مانده (اختیاری قبل از اسکلت)

این‌ها شروع را مسدود نمی‌کنند، ولی بهتر است زود جواب داده شوند:

1. مدل محصول: SaaS چندشرکتی یا فعلاً تک‌سازمانی؟ (پیشنهاد: از روز اول SaaS)
2. نام محصول نهایی چیست؟ (**منتو / Mento** — قفل شد)
3. سه صنعت اول کدام‌اند؟
4. حساب آزمایشی دیدار برای الگوبرداری UX هست؟

---

## ۱۴. تصمیم برای شروع

اگر با نسخه ۰.۵ موافقید، قدم بعدی ساخت اسکلت monorepo است:

- `apps/web` — Vue 3 + Vite + TypeScript
- `apps/api` — NestJS
- `packages/shared`
- Docker: PostgreSQL + Redis + MinIO
- سپس مایل‌استون ۱-الف

چالش مسدودکننده فنی نداریم؛ فقط دامنه فاز ۱ بزرگ است و باید مایل‌استون‌به‌مایل‌استون جلو برویم.

---

## ۱۵. آیا دیدار کامل است؟ بررسی تطبیقی بازار ایران و جهان

### ۱۵.۱ پاسخ کوتاه

خیر. دیدار برای حلقه فروش کسب‌وکار کوچک و متوسط تقریباً کامل است. برای تبدیل‌شدن به سیستم عامل کل کسب‌وکار کامل نیست.

این کمبود ایراد محصول نیست؛ انتخاب محصول است. دیدار عمداً شبیه Pipedrive ساخته شده: ساده، فروش‌محور، سریع‌یادگرفتنی. خودش هم در صفحه مقایسه نرم‌افزارها دو محدودیت را می‌پذیرد:

- سفارشی‌سازی و توسعه پیشرفته برای کسب‌وکارهای خیلی بزرگ محدود است
- گردش‌کار پیچیده و چندمنظوره سازمانی را کامل پوشش نمی‌دهد

پس سؤال درست این نیست که «آیا دیدار همه دکمه را دارد؟»  
سؤال درست این است: «ما می‌خواهیم Pipedrive ایرانی بسازیم، یا پلتفرم درآمد (مثل HubSpot)، یا سوئیت سازمانی (مثل پیام‌گستر / Salesforce)؟»

پیشنهاد این سند: هسته را مثل دیدار/Pipedrive ساده نگه داریم، ولی چند شکاف واقعی بازار ایران و جهان را هدفمند پر کنیم. همه‌چیز پیام‌گستر یا Salesforce را کپی نکنیم.

### ۱۵.۲ سه لایه CRM در دنیا

بازار جهانی در سال ۲۰۲۶ دیگر یک «بهترین CRM» ندارد. محصولات در سه لایه جدا مقایسه می‌شوند.

| لایه | مثال خارجی | مثال ایرانی | تمرکز | دیدار اینجاست؟ |
|---|---|---|---|---|
| CRM فروش | Pipedrive، Close | دیدار، مشترینو | کاریز، پیگیری، تیم فروش کوچک | بله؛ جایگاه اصلی دیدار |
| پلتفرم درآمد | HubSpot، Zoho | دانا (نزدیک‌تر) | فروش + بازاریابی + خدمات روی یک داده | تا حدی؛ بازاریابی ضعیف است |
| سوئیت سازمانی / CX | Salesforce، Dynamics 365 | پیام‌گستر، سرو، پارس ویتایگر | فروش، خدمات، مرکز تماس، گردش‌کار، مالی، توسعه عمیق | خیر |

اگر ما فقط دیدار را کپی کنیم، در لایه اول کامل می‌شویم و در دو لایه بالاتر جا می‌مانیم. اگر هرچه رقبا دارند را اضافه کنیم، سادگی را از دست می‌دهیم و محصول دیر به بازار می‌رسد.

### ۱۵.۳ مقایسه با CRMهای ایرانی

منابع این بخش: صفحات محصول و مقایسه دیدار، دانا، پیام‌گستر، پارس ویتایگر، و جمع‌بندی بازار ایران در ۱۴۰۵.

| محصول | مدل | نقطه قوت نسبت به دیدار | نقطه ضعف | درس برای ما |
|---|---|---|---|---|
| دیدار | ابری، فروش‌محور | ساده‌ترین UI بازار ایران | سفارشی‌سازی محدود، فقط ابری، بازاریابی و گردش‌کار ضعیف | هسته UX را از اینجا بگیریم |
| پیام‌گستر | ماژولار، سازمانی | مرکز تماس حرفه‌ای، BPMS، کمپین تبلیغاتی، انبار، باشگاه، تجارت الکترونیک، BI، پورسانت | پیچیده، گران، یادگیری سخت | مرکز تماس و BPMS را کامل کپی نکنیم؛ اینباکس و گردش‌کار سبک را بله |
| دانا | ابری و محلی | اتوماسیون قوی‌تر، تیکت/Helpdesk ریشه‌دار، گزارش‌ساز، نصب داخلی، گواهی افتا | برای تیم خیلی کوچک سنگین است | نسخه محلی + اتوماسیون + تیکت قوی را جدی بگیریم |
| سرو | ابری، بر پایه SugarCRM | اتصال عمیق به سپیدار و راهکاران همکاران‌سیستم، خدمات پس‌ازفروش سازمانی | بیرون از اکوسیستم همکاران ضعیف است | اتصال حسابداری ایرانی حیاتی است، ولی وابسته به یک برند نشویم |
| پارس ویتایگر | نصب داخلی، بر پایه Vtiger | ماژول‌ساز، کمپین بازاریابی، قرارداد، سهمیه منطقه، انبار، پایگاه دانش، LDAP، گردش‌کار، کاربر نامحدود | UI قدیمی، نیاز به تیم فنی | قابلیت توسعه و کنترل داده را از اینجا یاد بگیریم، ظاهر را نه |
| پارمیس استار | CRM داخل اکوسیستم مالی | مشتری تا فاکتور تا انبار تا دریافت وجه یکپارچه است | بیشتر از CRM است؛ برای فروش خالص سنگین است | مالی سبک داخل CRM کافی است؛ ERP نسازیم |

جمع‌بندی بازار ایران: دیدار بهترین شروع سریع است، نه کامل‌ترین سیستم. وقتی سازمان بزرگ‌تر می‌شود معمولاً به سمت دانا، پیام‌گستر، سرو یا ویتایگر می‌رود؛ چون به این‌ها نیاز پیدا می‌کند:

- نصب روی سرور خودشان
- مرکز تماس واقعی، نه فقط اتصال VoIP
- کمپین بازاریابی و امتیازدهی سرنخ
- گردش‌کار / BPMS
- انبار، خرید، قرارداد، پورسانت
- سفارشی‌سازی عمیق یا ماژول جدید

### ۱۵.۴ مقایسه با CRMهای خارجی

منابع این بخش: مقایسه‌های ۲۰۲۶ برای Salesforce، HubSpot، Pipedrive، Zoho و Dynamics 365، به‌علاوه تعریف CRM سازمانی.

| محصول | چیست | چیزی که دیدار ندارد یا ضعیف دارد |
|---|---|---|
| Pipedrive | نزدیک‌ترین معادل خارجی دیدار | حتی Pipedrive هم توالی ایمیل فروش، رهگیری بازشدن ایمیل، marketplace و دستیار فروش AI دارد |
| HubSpot | فروش + بازاریابی + خدمات روی یک پرونده | Marketing Hub: لندینگ، سکانس ایمیل، امتیازدهی، تبلیغات، پرورش سرنخ. Service Hub کامل‌تر. CMS و Commerce |
| Salesforce | پلتفرم سازمانی قابل توسعه | اشیای سفارشی، AppExchange، CPQ، Field Service، Data Cloud، Agentforce، حکمرانی داده سازمانی |
| Dynamics 365 | CRM داخل اکوسیستم مایکروسافت | Outlook/Teams بومی، Field Service، Copilot، Power Platform، نسخه ابری و محلی |
| Zoho CRM | سوئیت ارزان و وسیع | چندکاناله (ایمیل، چت، سوشال)، گردش‌کار، گیمیفیکیشن، Zia AI، اتصال به کل سوئیت Zoho |

الگوی جهانی سال ۲۰۲۶ این است که CRM دیگر فقط دفترچه مشتری نیست. لایه‌های مورد انتظار بازار جدی از این قرار است:

1. **Sales:** کاریز، فعالیت، پیش‌بینی، هدف، توالی پیگیری
2. **Marketing:** کمپین، سگمنت، امتیازدهی، پرورش سرنخ، لندینگ
3. **Service:** تیکت، SLA، پایگاه دانش، omnichannel
4. **Revenue operations:** نقل‌قول پیچیده / CPQ، قرارداد، تمدید، پورسانت
5. **Data & AI:** هویت یکپارچه مشتری، خلاصه مکالمه، پیشنهاد اقدام، ایجنت
6. **Platform:** API، وب‌هوک، marketplace، نقش دقیق، نصب ابری یا داخلی

دیدار لایه ۱ را خوب پوشش می‌دهد، از لایه ۳ بخشی را دارد (تیکت ساده)، و لایه‌های ۲، ۴، ۵ و ۶ را ناقص یا سطحی دارد.

### ۱۵.۵ شکاف‌های مشخص دیدار

این فهرست برای اولویت‌بندی محصول ماست؛ نه برای اینکه همه را در نسخه اول بسازیم.

#### الف) بازاریابی؛ بزرگ‌ترین جای خالی نسبت به HubSpot و پارس ویتایگر / پیام‌گستر

| شکاف | در بازار هست؟ | وضعیت دیدار |
|---|---|---|
| کمپین چندمرحله‌ای ایمیل / پیامک | HubSpot، Zoho، پیام‌گستر، پارس ویتایگر | پیامک گروهی دارد؛ پرورش سرنخ و سکانس واقعی ندارد |
| امتیازدهی سرنخ | HubSpot، Salesforce، Zoho | ندارد یا بسیار ضعیف است |
| لندینگ و فرم‌های بازاریابی پیشرفته | HubSpot | فرم‌ساز دارد؛ ابزار کمپین و لندینگ ندارد |
| همگام‌سازی ایمیل و رهگیری بازشدن | Pipedrive، HubSpot | تمرکز روی پیامک و واتساپ است، نه inbox فروش |
| تبلیغات و نسبت هزینه به نتیجه کمپین | پیام‌گستر، HubSpot | منبع آشنایی دارد؛ مدیریت کمپین و هزینه ندارد |

#### ب) خدمات و ارتباط؛ جایی که پیام‌گستر و دانا جلوترند

| شکاف | در بازار هست؟ | وضعیت دیدار |
|---|---|---|
| مرکز تماس واقعی | پیام‌گستر: تماس، شنود، نجوا، ضبط، گزارش اپراتور | اتصال VoIP دارد، مرکز تماس کامل نیست |
| اینباکس یکپارچه واتساپ / تلگرام / اینستاگرام / ایمیل | روند جهانی omnichannel | کانال‌ها جدا یا محدودند |
| پایگاه دانش مشتری | پارس ویتایگر، HubSpot Service | FAQ تیکت دارد؛ دانش‌نامه کامل ندارد |
| Field Service / اعزام تکنسین | Dynamics، Salesforce | ندارد |
| NPS و صدای مشتری فراتر از CSAT تیکت | سوئیت‌های خدمات | نظرسنجی ساده دارد |

#### ج) فروش پیشرفته و درآمد

| شکاف | در بازار هست؟ | وضعیت دیدار |
|---|---|---|
| CPQ: پیکربندی محصول، قاعده قیمت، بسته پیشنهادی | Salesforce، برخی افزونه‌های HubSpot | فاکتور و محصول ساده دارد |
| قرارداد و امضا | پارس ویتایگر، ابزارهای خارجی | ندارد |
| پورسانت | پیام‌گستر صریحاً بازار ایران را با آن می‌فروشد | ندارد |
| تمدید و اشتراک | نیاز آموزشگاه، کلینیک، SaaS | فروش اقساطی دارد؛ اشتراک دوره‌ای کامل نیست |
| سهمیه منطقه‌ای / territory | پارس ویتایگر، Salesforce | ندارد |
| انبار و سفارش | پیام‌گستر، پارمیس، پارس ویتایگر | ندارد؛ و این برای CRM محض درست است |

#### د) پلتفرم، امنیت و استقرار

| شکاف | در بازار هست؟ | وضعیت دیدار |
|---|---|---|
| نصب روی سرور مشتری | دانا، پیام‌گستر، پارس ویتایگر، Dynamics On-prem | فقط ابری |
| گردش‌کار گرافیکی / BPMS | پیام‌گستر، دانا، ویتایگر | اتوماسیون پیگیری دارد؛ BPMS ندارد |
| ماژول‌ساز یا شیء سفارشی | Salesforce، پارس ویتایگر | فقط فیلد سفارشی |
| گزارش‌ساز واقعی | دانا، Dynamics / Power BI، Salesforce | داشبورد و گزارش آماده دارد |
| Marketplace افزونه | Salesforce، HubSpot، Pipedrive | اکوسیستم افزونه ندارد |
| امنیت سازمانی | دانا: افتا؛ ویتایگر: LDAP و ورود دو مرحله‌ای | نقش و دسترسی دارد؛ عمق سازمانی کمتر است |
| خروج آسان داده / عدم قفل فروشنده | دغدغه خریداران ایرانی | ایمپورت/اکسپورت دارد؛ مدل سورس‌بسته است |

#### ه) هوش مصنوعی

دیدار دستیار «آیدا» دارد. این برای بازار ایران امتیاز است، ولی با استاندارد ۲۰۲۶ خارجی فاصله دارد:

- Salesforce: Agentforce و پیش‌بینی
- HubSpot: Breeze برای پیش‌نویس ایمیل و خلاصه معامله
- Dynamics: Copilot روی Outlook و جلسه
- Zoho: Zia برای ناهنجاری و تحلیل احساس
- دانا: دستیار «دانایار»

AI مفید در CRM یعنی: خلاصه پرونده، پیشنهاد اقدام بعدی، نوشتن پیگیری، امتیازدهی، و تشخیص معامله در خطر. چت‌بات تزئینی امتیاز نیست.

### ۱۵.۶ چه چیزی را نباید از رقبا کپی کنیم

کامل‌تر بودن همیشه بهتر نیست. پیام‌گستر و Salesforce کامل‌اند، ولی استقرارشان طولانی، آموزش‌شان سخت و هزینه نگهداری‌شان بالاست. دیدار دقیقاً به‌خاطر نساختن همین‌ها در SMB برنده شده است.

عمداً از دامنه محصول بیرون بماند، مگر تقاضای قطعی مشتری سازمانی بیاید:

- حسابداری دوبل و انبار کامل
- اتوماسیون اداری و دبیرخانه
- مرکز تماس با شنود و نجوا در نسخه اول
- Field Service
- Data Cloud / CDP سازمانی
- Marketplace افزونه در سال اول
- ماژول منابع انسانی

قانون: هر قابلیت جدید باید فروشنده را سریع‌تر کند، مدیر را دقیق‌تر کند، یا جلوی گم‌شدن مشتری و پول را بگیرد. اگر فقط «رقیب دارد» باشد، کافی نیست.

### ۱۵.۷ پیشنهاد «کاملِ کافی» برای محصول ما

هدف ما کامل‌تر از دیدار بودن است، نه تبدیل‌شدن به ERP.

| اولویت | قابلیت فراتر از دیدار | چرا | از کی |
|---|---|---|---|
| باید داشته باشیم | Smart Notes + Memory مشتری | الزام کارفرما؛ تمایز واضح نسبت به یادداشت ساده دیدار | پایه در فاز ۱؛ AI و Memory در فاز ۲؛ Ask/Voice در فاز ۴ |
| باید داشته باشیم | اینباکس پیام‌رسان‌های ایرانی | فروش ایران بیشتر در واتساپ و تلگرام است تا ایمیل | بعد از فاز ۱، داخل فاز ۳/۴ |
| باید داشته باشیم | اتوماسیون اگر/آنگاه واقعی | شکاف اصلی دیدار در برابر دانا و HubSpot | فاز ۴؛ مدل داده از فاز ۱ آماده شود |
| باید داشته باشیم | امتیازدهی سرنخ و توزیع هوشمند | دیدار جذب می‌کند، اولویت‌بندی عمیق ندارد | فاز ۲ تا ۴ |
| باید داشته باشیم | نسخه نصب اختصاصی | نقطه ضعف ابری‌بودن دیدار در بازار ایران | معماری از روز اول؛ ارائه بعداً |
| باید داشته باشیم | گزارش‌ساز قابل تنظیم | داشبورد آماده کافی نیست | فاز ۴ |
| خیلی بهتر است داشته باشیم | موتور پورسانت | دغدغه بومی، در دیدار نیست | بعد از مالی فاز ۲ |
| خیلی بهتر است داشته باشیم | کمپین پیامکی/ایمیلی چندمرحله‌ای | بدون تبدیل‌شدن به Marketing Hub کامل | فاز ۴ |
| خیلی بهتر است داشته باشیم | پایگاه دانش + پرتال قوی‌تر | تیکت دیدار هست؛ دانش و سلف‌سرویس ضعیف است | فاز ۳ |
| اختیاری و دیرتر | مرکز تماس کامل، CPQ پیچیده، انبار، BPMS گرافیکی | بازار سازمانی است؛ MVP را می‌کشد | فقط با مشتری مشخص |

نتیجه برای نقشه راه:

- فاز ۱ و ۲ همان هسته دیدار بماند
- تمایز از فاز ۳ به بعد با پر کردن شکاف‌های واقعی شروع شود
- معیار کامل‌بودن این نباشد که از پیام‌گستر یا Salesforce جلو بزنیم
- معیار این باشد که یک شرکت ایرانی بتواند فروش، پیگیری، ارتباط و خدمات را بدون اکسل و واتساپ شخصی جلو ببرد، و وقتی بزرگ شد مجبور به تعویض سیستم نشود

### ۱۵.۸ جمع‌بندی این بخش

1. دیدار کامل نیست؛ کاملِ فروش برای SMB است.
2. در ایران، پیام‌گستر و پارس ویتایگر جامع‌ترند؛ دانا در اتوماسیون و خدمات جلوتر است؛ سرو در اتصال به همکاران‌سیستم جلوتر است.
3. در جهان، معادل درست دیدار Pipedrive است نه Salesforce.
4. جای خالی واقعی برای محصول ما: ارتباط ایرانی، اتوماسیون، امتیازدهی، پورسانت، گزارش‌ساز، و امکان نصب داخلی است.
5. کپی کامل رقبا اشتباه است. سادگی دیدار را نگه داریم و همان شکاف‌ها را هدف بگیریم — به‌ویژه Smart Notes طبق سند کارفرما.

---

## ۱۶. الزامات کارفرما: MENT Smart Notes و مقایسه با دیدار

منبع: فایل کارفرما `MENT_Smart_Notes_PRD.docx` / `MENT_Smart_Notes.pdf` — نسخه ۱.۰  
نام محصول در سند کارفرما: **MENT** (در محصول ما قفل شد: **منتو / Mento**)
ایده مرکزی سند: «هرچی درباره مشتری می‌دونی، فقط بنویس؛ منتک بقیه‌ش رو می‌فهمه.»

### ۱۶.۱ این سند کارفرما چیست؟

یک PRD کامل برای ماژول **یادداشت هوشمند و حافظه مشتری** است، نه کل CRM. تمرکز روی این است که ثبت اطلاعات مشتری مثل Google Keep ساده باشد و سیستم با AI آن را به اقدام و حافظه تبدیل کند.

این بخش باید روی هسته CRM (شبیه دیدار) سوار شود؛ جایگزین کاریز و بانک مشتری نیست.

### ۱۶.۲ دیدار در این حوزه چه دارد؟

| قابلیت نزدیک در دیدار | وضعیت |
|---|---|
| یادداشت روی پرونده شخص / شرکت / معامله | دارد؛ ثبت متنی ساده |
| دسته‌بندی یادداشت‌ها | دارد؛ سطحی |
| فعالیت: تماس، جلسه، وظیفه | دارد؛ فرم‌محورتر از Keep |
| پیگیری و یادآوری از فعالیت | دارد |
| Activity / تاریخچه روی پرونده | دارد |
| نوتیفیکیشن | دارد |

جمع‌بندی: دیدار «جا برای نوشتن» دارد، ولی تجربه Keep-مانند + استخراج فروش + حافظه پایدار مشتری + پرسش زبان طبیعی را ندارد.

### ۱۶.۳ آنچه کارفرما می‌خواهد و دیدار ندارد

| قابلیت سند کارفرما | در دیدار؟ | اولویت کارفرما | فاز پیشنهادی ما |
|---|---|---|---|
| Composer ساده مثل Keep؛ ثبت با حداکثر یک کلیک بعد از تایپ | ندارد (فرم/فعالیت سنگین‌تر است) | ضروری MVP | فاز ۱ |
| انواع Note اختیاری: معمولی، نتیجه تماس، جلسه، نکته مهم، هشدار، کار بعدی | ندارد به‌این شکل | ضروری MVP | فاز ۱ |
| تشخیص خودکار نوع Note توسط سیستم | ندارد | ضروری UX | فاز ۲ |
| Pin / Unpin | ندارد یا ضعیف | ضروری MVP | فاز ۱ |
| Tag و جست‌وجو روی Notes | محدود | ضروری MVP | فاز ۱ |
| اتصال Note به مشتری و Deal | نسبتاً دارد روی پرونده | ضروری MVP | فاز ۱ |
| Reminder مستقیم از داخل Note | غیرمستقیم از طریق فعالیت | ضروری MVP | فاز ۱ |
| Activity Timeline یکپارچه با Notes | جزئی | ضروری MVP | فاز ۱ ✅ پایه روی پرونده شخص/شرکت/معامله |
| تبدیل Note به Task از منوی سه‌نقطه | ندارد شفاف | ضروری MVP | فاز ۱ |
| فایل پیوست روی Note | محدود | ضروری/پیشنهادی | فاز ۱ |
| Voice Note | ندارد | بعدی V2 | فاز ۴ |
| استخراج AI: حساسیت قیمت، علاقه‌مندی، فرد تصمیم‌گیر، Next Action، زمان پیگیری | ندارد | پیشنهادی MVP+ | فاز ۲ |
| پیشنهاد اقدام با تأیید کاربر («پنجشنبه ۱۰ یادآوری بسازم؟») | ندارد | پیشنهادی MVP+ | فاز ۲ |
| ممنوعیت ثبت خودکار Memory / Reminder مهم بدون تأیید | — | قانون محصول | از فاز ۲ الزامی |
| Mento Memory: خلاصه زنده نکات پایدار مشتری با منبع | ندارد | پیشنهادی MVP+ | فاز ۲ |
| ویرایش / تأیید / حذف Memory Item توسط کاربر | ندارد | پیشنهادی MVP+ | فاز ۲ |
| Ask Mento: سؤال زبان طبیعی روی سوابق مشتری با تاریخ و منبع | ندارد | بعدی V2 | فاز ۴ |
| Voice-to-Note و خلاصه تماس | ندارد | بعدی V2 | فاز ۴ |
| Note شخصی در برابر تیمی | ندارد شفاف | نسخه‌های بعدی | فاز ۳ |
| تاریخچه ویرایش Note سازمانی | ندارد شفاف | Enterprise | فاز ۴ |
| AI Insights کوچک روی کارت Note | ندارد | پیشنهادی | فاز ۲ |
| نمایش برداشت‌های AI به‌عنوان «برداشت سیستم» نه حقیقت قطعی | — | قانون UX | از فاز ۲ |

### ۱۶.۴ جریان تجربه کاربری (از سند کارفرما)

1. **ثبت سریع:** متن، Voice Note یا فایل
2. **تشخیص هوشمند:** تاریخ، پیگیری، حساسیت، ترجیح، شخص مؤثر
3. **پیشنهاد اقدام:** مثلاً ساخت Reminder یا افزودن به Deal — با تأیید
4. **ذخیره در Memory:** فقط نکات پایدار و مهم، بعد از تأیید کاربر

مثال متن ورودی از PRD:

> صحبت کردم. گفت قیمت یکم بالاست. تا پنجشنبه با مدیر مالی صحبت می‌کنه. پنجشنبه ساعت ۱۰ زنگ بزنم. بیشتر دنبال پلن یک‌ساله‌ست.

خروجی پیشنهادی منتو:

- حساسیت: قیمت
- علاقه‌مندی: پلن سالانه
- فرد مؤثر در تصمیم: مدیر مالی
- Next Action: تماس پیگیری
- زمان پیگیری: پنجشنبه ساعت ۱۰

### ۱۶.۵ ساختار کارت Note (الزام UI)

روی هر کارت باید دیده شود:

- عنوان یا نوع Note
- متن اصلی
- نویسنده
- تاریخ و ساعت
- Tagها
- Pin / Unpin
- Reminder متصل
- فایل و Voice Note
- Deal مرتبط
- منوی سه‌نقطه: ویرایش، حذف، تبدیل به Task
- AI Insights کوچک و غیرمزاحم

Composer در بالای تب Notes؛ Mento Memory در ستون کناری (طبق اتود PRD).

### ۱۶.۶ قوانین محصول که باید در طراحی ما قفل شود

1. ثبت Note بعد از تایپ حداکثر با یک کلیک
2. فرم اجباری برای ثبت Note وجود نداشته باشد
3. پیشنهادهای AI قابل رد باشند و جریان کار را نشکنند
4. اطلاعات شخصیتی / ترجیحات به‌عنوان «برداشت سیستم» نشان داده شوند
5. AI بدون تأیید کاربر Reminder مهم یا Memory دائمی نسازد
6. دسترسی Notes از Permission پرونده مشتری تبعیت کند
7. تاریخچه ویرایش برای Noteهای سازمانی در نسخه Enterprise

### ۱۶.۷ معیارهای موفقیت مخصوص این ماژول

از سند کارفرما؛ باید در داشبورد محصول اندازه‌گیری شوند:

- درصد مشتریانی که حداقل یک Note دارند
- تعداد Note ثبت‌شده به ازای هر کارشناس در هفته
- درصد Noteهایی که به Task / Reminder تبدیل می‌شوند
- کاهش Follow-up فراموش‌شده
- نرخ استفاده از Mento Memory
- نرخ پذیرش پیشنهادهای AI
- زمان متوسط ثبت یک Note

### ۱۶.۸ جمع‌بندی مقایسه با دیدار

| لایه | دیدار | منتو / ما |
|---|---|---|
| ثبت سریع آزاد | ضعیف | الزام کارفرما |
| فعالیت ساخت‌یافته | قوی | باید داشته باشیم (مثل دیدار) |
| حافظه پایدار مشتری | ندارد | الزام کارفرما |
| استخراج فروش از متن | ندارد | تمایز اصلی |
| پرسش زبان طبیعی | ندارد | V2 |
| سادگی Keep | ندارد | هسته UX Notes |

نتیجه برای ساخت (نسخه ۰.۵):

- کل Smart Notes PRD داخل **فاز ۱** است (مایل‌استون ۱-ب)
- فاز ۱ همزمان هم‌ترازی امکانات اصلی دیدار را هم می‌بندد
- بدون این ماژول، محصول فقط «دیدار دیگر» می‌شود؛ با آن، تمایز کارفرما روشن است

---

## پیوست الف. واژه‌نامه

| واژه | معنی در این محصول |
|---|---|
| سرنخ / Lead | کسی که هنوز مشتری نشده ولی ردپا گذاشته است |
| شخص / Contact | فرد واقعی با شماره، سمت و سابقه |
| شرکت / Company | سازمان طرف حساب |
| فرصت / معامله / Deal | یک فروش بالقوه با مبلغ و مرحله |
| کاریز / Pipeline | مسیر بصری مراحل فروش یا کار |
| مرحله / Stage | یک ستون کاریز؛ مثلاً پیشنهاد، مذاکره، برد |
| فعالیت / Activity | تماس، جلسه، وظیفه، یادداشت |
| کارت / Card | واحد کار در کاریز پروژه یا تیکت |
| تیکت | درخواست پشتیبانی مشتری |
| SLA | تعهد زمانی پاسخ یا حل |
| CSAT | امتیاز رضایت بعد از پاسخ |
| مستأجر / Tenant | یک سازمان مشتری سیستم در مدل SaaS |
| فیلد سفارشی | فیلدی که هر سازمان برای خودش می‌سازد |
| راکد / فاسد | معامله‌ای که بیش از حد در یک مرحله مانده |
| Smart Notes | یادداشت آزاد و سریع روی پرونده مشتری، شبیه Keep |
| Mento Memory | خلاصه زنده نکات پایدار مشتری با منبع |
| Ask Mento | پرسش زبان طبیعی روی سوابق یک مشتری |
| Next Action | اقدام بعدی استخراج‌شده از Note |
| Voice Note | یادداشت صوتی که بعداً به متن تبدیل می‌شود |
| omnichannel | همه کانال‌های ارتباط مشتری در یک صندوق واحد |
| CPQ | پیکربندی محصول، قیمت‌گذاری و صدور پیشنهاد |
| BPMS | طراحی گرافیکی گردش‌کار سازمانی |
| Field Service | اعزام و مدیریت تکنسین در محل مشتری |
| On-premise | نصب روی سرور خود سازمان، نه ابر عمومی |

## پیوست ب. منابع بررسی

### سند کارفرما

- `docs/client/MENT_Smart_Notes_PRD.docx`
- `docs/client/MENT_Smart_Notes.pdf`
- `docs/client/MENT_Smart_Notes_extracted.md`

### دیدار

- https://didar.me/
- https://didar.me/didar-crm-features/
- https://didar.me/crm-customer-database/
- https://didar.me/sales-pipeline-manage-deals/
- https://didar.me/crm-manage-leads/
- https://didar.me/crm-reports-dashboards/
- https://didar.me/ticketing/
- https://didar.me/sales-software/
- https://didar.me/best-crm-softwares/
- https://didar.me/crm-comparison-didar-vs-payamgostar/
- https://didar.me/crm-comparison-didar-vs-danapardaz/
- https://didar.me/crm-comparison-didar-vs-sarv/
- https://support.didar.me/docs/کاربرد-وب-فرم/
- https://support.didar.me/docs/راهنمای-کار-با-تیکتینگ-دیدار/

### CRMهای ایرانی

- https://www.payamgostar.com/
- https://www.payamgostar.com/fa/products/call-center/overview
- https://danapardaz.com/danacrm/comparing-crm/
- https://danapardaz.com/danacrm/bestcrm/
- https://parsvt.com/vtiger-crm-features/
- https://parsvt.com/workflow-automation/
- https://narmafzaran.com/بهترین-crm-های-ایرانی/

### CRMهای خارجی و چارچوب بازار ۲۰۲۶

- https://softwarerundown.com/best-crm-software-2026-salesforce-hubspot-pipedrive-comparison
- https://www.viewpointanalysis.com/post/crm-software-options-2026
- https://vendorclash.com/marketing-crm/hubspot-vs-pipedrive
- https://monday.com/blog/crm-and-sales/pipedrive-vs-hubspot/
- https://www.creatio.com/glossary/enterprise-crm
- https://aheadchoice.com/enterprise-crm-solutions