diff --git a/apps/api/src/activities/activities-excel.service.ts b/apps/api/src/activities/activities-excel.service.ts
index 71c78d1..ee1a475 100644
--- a/apps/api/src/activities/activities-excel.service.ts
+++ b/apps/api/src/activities/activities-excel.service.ts
@@ -18,6 +18,7 @@ import {
 } from '../common/excel';
 import {
   chunkImportMeta,
+  createExcelImportSession,
   destroyExcelImportSession,
   getExcelImportSessionCaches,
   resolveExcelImportChunk,
@@ -160,6 +161,49 @@ export class ActivitiesExcelService {
     return previewExcel(file, ACTIVITY_ALIASES, excelFieldsFromColumns(ACTIVITY_COLUMNS, ['title']));
   }
 
+  /** فقط خواندن و جلسه؛ بدون درج — برای فایل‌های خیلی بزرگ قبل از تکه‌تکه */
+  async prepare(
+    actor: Actor,
+    file: Express.Multer.File,
+    mappingRaw?: string,
+  ): Promise<ImportContactsResult> {
+    const result: ImportContactsResult = { created: 0, skipped: 0, errors: [] };
+    let rows: Record<string, string>[];
+    try {
+      rows = await readMappedRows(
+        file,
+        ACTIVITY_ALIASES,
+        parseExcelMapping(mappingRaw),
+      );
+    } catch (e) {
+      if (e instanceof BadRequestException) throw e;
+      result.errors.push({
+        row: 1,
+        message: e instanceof Error ? e.message : 'خواندن فایل اکسل ناموفق بود',
+      });
+      return result;
+    }
+
+    const MAX_ROWS = 100_000;
+    if (rows.length > MAX_ROWS) {
+      result.errors.push({
+        row: 1,
+        message: `فایل بیش از ${MAX_ROWS} ردیف دارد. فایل را تقسیم کنید.`,
+      });
+      return { ...result, total: rows.length, processed: 0, hasMore: false };
+    }
+
+    const sessionId = createExcelImportSession(actor.organizationId, rows);
+    return {
+      ...result,
+      sessionId,
+      total: rows.length,
+      processed: 0,
+      hasMore: rows.length > 0,
+      nextOffset: 0,
+    };
+  }
+
   async import(
     actor: Actor,
     file: Express.Multer.File | undefined,
diff --git a/apps/api/src/activities/activities.controller.ts b/apps/api/src/activities/activities.controller.ts
index 7b507ae..8a39e4b 100644
--- a/apps/api/src/activities/activities.controller.ts
+++ b/apps/api/src/activities/activities.controller.ts
@@ -100,6 +100,19 @@ export class ActivitiesController {
     return this.excelService.preview(file);
   }
 
+  @Post('import/prepare')
+  @UseInterceptors(excelUpload)
+  importPrepare(
+    @CurrentUser() user: Actor,
+    @UploadedFile() file?: Express.Multer.File,
+    @Body('mapping') mapping?: string,
+  ) {
+    if (!file?.buffer?.length) {
+      throw new BadRequestException('فایل ارسال نشده');
+    }
+    return this.excelService.prepare(user, file, mapping);
+  }
+
   @Post('import')
   @UseInterceptors(excelUpload)
   import(
diff --git a/apps/web/src/components/ExcelImportFlow.vue b/apps/web/src/components/ExcelImportFlow.vue
index 21d9b22..b0e4d74 100644
--- a/apps/web/src/components/ExcelImportFlow.vue
+++ b/apps/web/src/components/ExcelImportFlow.vue
@@ -8,6 +8,8 @@ import { UiBusyOverlay, UiButton, UiModal, UiSelect } from '@/components/ui';
 const props = defineProps<{
   previewPath: string;
   importPath: string;
+  /** اگر باشد: ابتدا فقط فایل خوانده می‌شود، بعد تکه‌تکه وارد می‌شود (برای فایل‌های خیلی بزرگ) */
+  preparePath?: string;
   disabled?: boolean;
 }>();
 
@@ -129,6 +131,22 @@ function updateImportProgress(processed: number, total: number) {
   progressLabel.value = `ورود فایل: ${processed.toLocaleString('fa-IR')} از ${total.toLocaleString('fa-IR')} ردیف`;
 }
 
+async function postPrepare(file: File, map?: Record<string, string>) {
+  if (!props.preparePath) {
+    throw new Error('preparePath تنظیم نشده');
+  }
+  const form = new FormData();
+  form.append('file', file);
+  if (map && Object.values(map).some(Boolean)) {
+    form.append('mapping', JSON.stringify(map));
+  }
+  const { data } = await api.post<ImportContactsResult>(props.preparePath, form, {
+    headers: { 'Content-Type': undefined },
+    timeout: 10 * 60 * 1000,
+  });
+  return data;
+}
+
 async function runChunkedImport(file: File, map?: Record<string, string>) {
   phase.value = 'import';
   progressLabel.value = 'در حال آماده‌سازی و خواندن فایل…';
@@ -140,6 +158,23 @@ async function runChunkedImport(file: File, map?: Record<string, string>) {
   let guard = 0;
   const maxChunks = 2000;
 
+  if (props.preparePath) {
+    const prep = await postPrepare(file, map);
+    acc = mergeImportResults(acc, prep);
+    if (
+      prep.errors?.some((e) => e.row === 1 && /بیش از .* ردیف|خواندن فایل/.test(e.message))
+    ) {
+      return acc;
+    }
+    if (!prep.sessionId) {
+      if (!prep.total) return acc;
+      throw new Error(prep.errors[0]?.message || 'آماده‌سازی فایل ناموفق بود');
+    }
+    sessionId = prep.sessionId;
+    updateImportProgress(0, prep.total ?? 0);
+    if (!prep.hasMore && (prep.total ?? 0) === 0) return acc;
+  }
+
   while (guard < maxChunks) {
     guard += 1;
     const part = await postImportChunk({
@@ -183,11 +218,30 @@ async function runChunkedImport(file: File, map?: Record<string, string>) {
 }
 
 function apiMessage(e: unknown, fallback: string) {
-  if (axios.isAxiosError(e)) {
-    const msg = (e.response?.data as { message?: string | string[] })?.message;
-    return Array.isArray(msg) ? msg.join('، ') : (msg ?? fallback);
+  if (!axios.isAxiosError(e)) {
+    return e instanceof Error && e.message ? e.message : fallback;
   }
-  return fallback;
+  if (e.code === 'ECONNABORTED' || /timeout/i.test(e.message)) {
+    return 'مهلت درخواست تمام شد — فایل خیلی بزرگ است یا سرور دیر جواب داد. دوباره تلاش کنید.';
+  }
+  if (!e.response) {
+    return 'ارتباط با سرور برقرار نشد. اتصال را بررسی کنید و دوباره تلاش کنید.';
+  }
+  const status = e.response.status;
+  const data = e.response.data as { message?: string | string[] } | string | undefined;
+  let msg: string | undefined;
+  if (typeof data === 'string' && data.trim() && !data.trim().startsWith('<')) {
+    msg = data.trim().slice(0, 280);
+  } else if (data && typeof data === 'object') {
+    const m = data.message;
+    msg = Array.isArray(m) ? m.join('، ') : m;
+  }
+  if (msg) return msg;
+  if (status === 413) return 'حجم فایل بیش از حد مجاز سرور است.';
+  if (status === 502 || status === 504) {
+    return 'سرور میانی قطع شد (معمولاً به‌خاطر حجم/زمان فایل). چند دقیقه بعد دوباره تلاش کنید.';
+  }
+  return `${fallback} (کد ${status})`;
 }
 
 async function onFile(ev: Event) {
diff --git a/apps/web/src/views/ActivitiesView.vue b/apps/web/src/views/ActivitiesView.vue
index 0f3ba43..11737b6 100644
--- a/apps/web/src/views/ActivitiesView.vue
+++ b/apps/web/src/views/ActivitiesView.vue
@@ -499,6 +499,7 @@ onUnmounted(() => {
         </UiButton>
         <ExcelImportFlow
           preview-path="/activities/import/preview"
+          prepare-path="/activities/import/prepare"
           import-path="/activities/import"
           :disabled="busy"
           @start="onImportStart"